مهندسی آلودگی هوا

اکسیدان‌های فتوشیمیایی

عوامل اکسید کننده نظیر ازون ، پراکسی استیل نیترات، پراکسی بنزوئیل نیترات، پراکسید هیدروژن اسید فرمیک و سایر موادی که بتوانند یدورپتاسیم را اکسید نمایند به عنوان اکسیدان‌ فتوشیمیایی نامیده می‌شوند. اکسیدان‌های فتوشیمیایی بر اثر واکنش‌هایی در آتمسفری ایجاد می‌شوند که ترکیبات آلی فرار، رادیکال هیدروکسیل و سایر رادیکال‌ها و نور خورشید در به وجود آمدن آنها نقش دارند. بدین ترتیب اکسیدان‌های فتوشیمیایی عموماً آلاینده‌های ثانویه‌ای هستند که در آتمسفر بر اثر مجموعه‌  پیچیده‌ای از واکنش‌ها بین آلاینده‌های اولیه موجود در هوا در مقابل نور خورشید، تشکیل می‌شوند. در چنین آتمسفری ازون و در بالاترین غلظت خود وجود دارند و اثرات مخرب اسماگ فتوشیمیایی عموماً مربوط به غلظت‌های بالای این دو آلاینده است. آئروسل‌های تشکیل شده در طول واکنش‌های فتوشیمیایی که ایجاد اسماگ فتوشیمیایی می‌کنند، سبب کاهش قابل توجه میزان دید شده و آتمسفر را به رنگ خرمایی در می‌آورند.

ازون لاستیک طبیعی و پلی‌مرهایی نظیر بوتادین[1]، ایزوپرن[2] و استایرن[3] را مورد حمله قرار داده سبب شکسته شدن ملکول‌ها، سخت شدن و کاهش عمر لاستیک خودروها و روکش مواد لاستیکی شده و طول عمر پوشش‌های نگهدارنده خطوط برق در فضای آزاد را کم می‌کند. با اضافه کردن بازدارنده‌های ازون به محصولات پلی‌مری، تخریب این فرآورده‌ها به میزان قابل توجهی کاهش می‌یابد. ازون همچنین بر روی سلولز موجود در مواد نساجی تاثیر گذاشته و نیز پلی‌مرهای مصنوعی نظیر الیاف نایلون و آکریلیک را مورد حمله قرار می دهد  و باعث کاهش استقامت چنین موادی می‌شود. تمام اکسیدان‌ها سبب کمرنگ شدن مواد رنگی مورد استفاده در الیاف می‌شوند. از دیرباز، شکستن ملکول‌های لاستیک و آسیب رسیدن به برگ سبزیجات، بیشترین نشانه‌های قابل رویت مجاورت با ازون بوده است. صدماتی از جمله آسیب آشکار به برگ‌ها، کاهش رشد گیاهان و محصولات کشاورزی را به دنبال داشته و به این ترتیب  تنش‌های زیستی نیز افزایش می‌یابد.

 



[1] - Butadiene

[2] - Isoprene

[3] - Styrene

 

   + مصطفی کلهر ; ۱٢:٠٤ ‎ق.ظ ; دوشنبه ٢٤ خرداد ۱۳۸٩
comment نظرات ()