ارزیابی ریسک آلودگی هوا

ارزیابی ریسک آلودگی هوا

1-1-1. فرایند مطالعات ارزیابی ریسک

مواد خطرناکی که احتمال تماس با انسان‌ها را داشته باشند، می‌توانند باعث افزایش بروز انواع سرطان و یا افزایش بروز بیماریهای غیر سرطانی گوناگون شوند، لذا ارزیابی ریسک برای هر ماده خطرناک ، به دو گروه ارزیابی ریسک سرطانی و ارزیابی ریسک غیر سرطانی تقسیم می‌گردد .

در ارزیابی ریسک سلامت، احتمال ابتلا به بیماری‌های سرطانی گوناگون در یک جمعیت به لحاظ تماس با یک یا چند ماده خطرناک بررسی می‌گردد. در این ارزیابی، حتی کمترین مقدار تماس با یک ماده سرطان‌زا در زمانی ناچیز، باعث افزایش ریسک سرطان می‌گردد.

در ارزیابی ریسک غیر سرطانی، نسبت مقدار تماس با یک آلاینده خطرناک با مقدار مرجع، مقایسه و ارزیابی می‌گردد. در این ارزیابی، اگر مقدار تماس، بیش از مقدار مرجع باشد، جمعیت مورد مطالعه در معرض خطر قرار گرفته است.

 

در فرایند ارزیابی ریسک، چهار مرحله وجود دارد:

 

1-شناسایی خطر

اولین مرحله در ارزیابی ریسک، شناسایی خطر می‌باشد. فرض کنیم یک آلاینده زیست‌محیطی ، شناسایی شده و به احتمال زیاد با انسان در تماس است، بنابراین لازم است احتمال عواقب سرطانی و غیر سرطانی در اثر تماس انسان با این ماده ، بررسی و ارزیابی شود. در این مرحله مطالعات انجام شده بر روی خطرات احتمالی این ماده بر روی انسان بررسی و شناسایی می‌شود.

 

2-رابطه تماس – واکنش

دومین مرحله از ارزیابی ریسک، بررسی و تعیین میزان واکنش موجودات زنده از جمله انسان، به مقدار مشخصی از هر یک از فلزات سنگین می‌باشد، که به آن تعیین رابطه تماس-‌واکنش می‌گویند. این رابطه نشان می‌دهد به ازای چه مقدار از این ماده خطرناک چه واکنشی در موجودات مختلف و نهایتا انسان اتفاق می‌افتد. واکنش‌های بدست آمده از تماس با یک ماده خطرناک می‌تواند باعث بروز سرطان و یا بیماری های غیر سرطانی باشد. در تعیین رابطه مقدار تماس-واکنش برای مواد سرطان زا، از دو روش مطالعات سم‌شناسی و مطالعات اپیدمیولوژیکی استفاده می‌گردد] 

برای تعیین مقدار مرجع و یا غلظت مرجع در انسان‌ها معمولا از حد تماس بدون مشاهده اثر سوء ویا کمترین حد مقدار تماس برای مشاهده اثر سوء که از مطالعات سم شناسی و یا اپیدمیولوژیکی بدست آمده، همراه با فاکتور‌های ایمنی استفاده می‌شود. فاکتورهای ایمنی می‌تواند بسیار متفاوت باشد. برای تبدیل اطلاعات بدست آمده از حیوانات به انسان، از فاکتور ایمنی ۱۰ و برای تبدیل عدد به دست آمده از کمترین حد تماس برای مشاهده اثر سوء به حد تماس بدون مشاهده اثر سوء ، میلی گرم بر کیلو گرم-روز، مجددا از فاکتور ایمنی ۱۰ و برای اختلاف در حساسیت بین انسان‌ها از فاکتور ایمنی ۱۰ و برای ضریب اطمینان نیز از فاکتور ایمنی ۱۰ استفاده می‌شود.

 

3-ارزیابی مقدار تماس

در این مرحله از ارزیابی ریسک افرادی که در جامعه با مواد مورد مطالعه در تماس‌اند شناسایی می‌گردند و سپس مقدار هر تماس، دوره تماس، تعداد تماس و راه‌های ورود مواد به بدن محاسبه می‌گردد. راه‌های ورود آلاینده‌های زیست محیطی و مواد خطرناک به بدن انسان، می‌توانند از طریق بلع، جذب پوستی و تنفس باشند.

برای انجام مرحله تخمین مقدار تماس در فرایند ارزیابی ریسک، نیاز به یک سری اطلاعات و آمار می‌باشد که توسط سازمان‌های بین‌المللی مرتبط با ارزیابی ریسک تهیه و جمع آوری می‌شود. مطالب و نکات بسیاری از قبیل: خواص فیزیکی و شیمیایی، فشار بخار،حلالیت در آب، قدرت جذب شدن به خاک و رسوبات، رفتار و عادت‌های انسان، محل سکونت، دمای هوا و غیره در تهیه این اطلاعات و آمار تاثیر گذار هستند.

برای مثال؛ خواص فیزیکی و شیمیایی مواد باعث می‌شود تا مواد سمی‌در بافت‌های محیط زیستی تجمع پیدا کنند و یا در محیط زیست از یک شکل به شکل دیگر و خطرناک­تر تبدیل شوند. فشار بخار بالا و یا وزن مولکولی کوچک باعث افزایش تبخیر پذیری ماده می‌شود و در نتیجه احتمال تماس از طریق تنفس را افزایش می‌دهد، لذا سمیت این ماده بر روی بافت شش‌ها بیشتر مورد بررسی و توجه قرار می‌گیرد. مواد سمی، ‌می‌توانند در طبیعت توسط گیاهان یا موجودات دریایی جذب شوند واز طریق زنجیره غذایی وارد سیستم گوارشی انسان‌ها شوند. رفتار و عادت‌های انسان، محل سکونت، دمای هوا، نوع تغذیه وبسیاری ازعوامل گوناگون نیز در تعیین مقدار تماس، تاثیر گذارند.

امروزه دستور العمل‌های آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا که در سال‌های ۱۹۹۹ و ۲۰۰۲ و ۲۰۰۵ تهیه شده‌اند جهت تعیین مقدار تماس از طرق مختلف توسط بسیاری از محققین در دنیا مورد استفاده قرار می‌گیرد. این دستورالعمل‌ها با توجه به عوامل مختلف از قبیل وزن متوسط انسان، متوسط طول عمر شهروندان، مقدار هوای تنفس شده در یک روز، سطح متوسط پوستی و بسیاری از فاکتورهای مختلف برای یک شهروند تعیین شده است.

4-ارزیابی ریسک

در مرحله چهارم ارزیابی ریسک، میزان ریسک برای یک جامعه بررسی و محاسبه خواهد شد. در این تحقیق میزان ریسک سرطان وبیماری­های غیر‌سرطانی برای طول عمر یک ساکنبه لحاظ حضور فلزات سنگین در هوا ارزیابی و تخمین زده می‌شود. لازم به ذکر است که برای ارزیابی ریسک سرطان، حد آستانه ای وجود ندارد و حتی کوچکترین مقدار تماس با یک ماده سرطان زا، باعث افزایش ریسک سرطان می‌شود. در مواد غیر سرطانی ،حد آستانه تماس وجود دارد تا جمعیت مورد مطالعه در معرض خطر قرار گیرد.

دفتر ارزیابی خطرات بهداشت محیطی سازمان حفاظت محیط زیست وابسته به آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا در کالیفرنیا مدلی از ارزیابی خطرات ریسک برای هر یک فلزات سنگین در هوا تعریف کرده است که براساس فاکتورهای بدست آمده از قبیل واحد ریسک و یا شیب سرطان برای هریک از فلزات سنگین در هوا ، می‌توان مقدار ریسک را محاسبه نمود.

www.aermod.ir

/ 0 نظر / 46 بازدید